Correlatie in een samenleving

Drie gezagvolle, recente publicaties
Drie keer dezelfde analyse en waarschuwing

Hebben deze auteurs de geschiedenis op heterdaad betrapt?
(Geert Mak maakt dezelfde analyse in zijn nieuwe tv-reeks ‘In Europa’)

I.
Er is een sterke correlatie tussen ongelijkheid in een samenleving enerzijds en ongezondheid en onbehagen anderzijds.
Zie de wetenschappelijke studie van Richard Wilkinson en Kate Picket ‘The Spirit Level’.

Het is het grote conflict van onze tijd: onze pro-sociale menselijke natuur versus de a-sociale maatschappelijke structuur van het neoliberalisme.

Dirk Van Duppen in ‘Zo verliep de tijd die me toegemeten was’

II.
Het gaat vandaag niet langer meer om het corrigeren van een ideaal van vrijheid, gelijkheid en broederschap, het gaat om een radicale afwijzing van dat ideaal.

Dat is het strijdperk. Emotionele verharding zorgt ervoor dat cultuur als statisch, identiteit als enkelvoudig, trots als louter strijd worden gezien.

Alles wat fluïde is, poreus, open en onbepaald, wordt als een teken van dreigend zelfverlies gezien.

Het is Verlichting tegen Contraverlichting, universalisme tegen essentialisme, de mensheid tegenover de groep en het volk, diversiteit tegenover het verlangen naar zuiverheid.

Het is een strijd die nog maar nauwelijks is begonnen.

Bas Heijne in ‘Mens/onmens’

III.
Het cultiveren van natuurlijk (mannelijk) leiderschap. Het verbeelden dat we een diepgaande crisis meemaken en groot gevaar lopen. Het aanwakkeren van wij-zij denken. Ook de afkeer van het individuele liberalisme is zo’n activerende hartstocht vandaag.

De democratie voedt haar eigen demonen, zijn rijpen in haar boezem. De democratie moet een weerbaarheid ontwikkelen tegen antidemocratische stemmen en ideeën.

Vaak heeft dat te maken met de grenzen die we moeten stellen aan haatpredikers, of met religieuze of culturele gebruiken die indruisen tegen fundamentele pijlers van onze samenleving.

Onbeperkte tolerantie moet leiden tot het verdwijnen van tolerantie. (Popper)

Alleszins is waakzaamheid steeds geboden tegenover de tegenstanders van de liberale democratie.

Alicja Gescinsky in ‘Intussen komen mensen om’.