De vreemdeling

‘De vreemdeling’ is geen gemakkelijk geschreven boek.
Het is wel inspirerend
en actueler nog dan bij het verschijnen ervan in 1969.
Het is een frisse, eigenzinnige kijk op wat we meemaken
in geloof en Kerk. Een optimistische kijk ook.
Wat we meemaken, biedt nieuwe kansen, aldus Michel de Certeau.
Het verlies van oude kerkvormen
kan helpen om iets nieuws te vinden.

Juist de nieuwe, moderne tijd die zo anders is dan het evangelie
is een sleutel om het eigen christelijk verleden
te herontdekken en te herwinnen.
Het ijkpunt is niet meer zozeer de Jezus en het evangelie van toen,
het nieuwe beslissende is de Geest van Jezus in ons hier en nu,
aldus de grote stelling van Michel de Certeau.

Zijn boek opent een nieuw, mooi venster
op vandaag en morgen, met tegelijk ook een uitdagend inzicht:
het heden is de weg om het verleden tot nieuw leven
te laten komen.
In en door onze innerlijke en geestelijke beleving hier en nu
en in onze liefde vandaag
kunnen Jezus en het evangelie weer present komen.

Een nieuwe christelijke toekomst ligt
in de kracht van onze eigen woorden en verbeelding.
De nieuwe fase in het christendom is door onszelf te maken:
door de-Geest-van-Jezus-in-ons-nu.
Het verschil tussen het christendom en de moderne cultuur
is een uitdaging én een kans.
Het oude valt verder weg. Het nieuwe bevat kansen.
Overal zijn er nieuwe initiatieven en centra.
Het zijn de eerste tekenen van het hervinden
van de vrijheid en het vuur van Pinksteren.
Dat gebeurt uiteraard nog kleinschalig, aarzelend en onzeker.
Zoals het ook het geval was in de eerste jaren na Jezus’ dood.
De eerste christelijke groepen waren bang en aarzelend.
Het allereerste christendom was kleinschalig, divers en versnipperd.
Het kende ook veel tegenkanting van de bestaande religieuze en politieke machten.

Gaat het met ons niet zoals bij de Emmaüsgangers toen?
Het is na Jezus’ dood niet meer de oude, vertrouwde Jezus
die met de leerlingen meewandelt.
Er is een breuk tussen hun verleden met Jezus
en hun toekomst zonder Jezus.
Treuren helpt niet. Terug naar het verleden kan niet.

Er kan en moet iets nieuws beginnen.
En ze moeten het nu zelf doen.
Het nieuwe ontstaat daar waar het door henzelf
met begeestering wordt begonnen,
daar waar zij zelf nieuwe wegen gaan.

Ze moeten nu zelf het brood breken en de wijn delen.
Ze leren in alle vrijheid hun geloofsgetuigenissen en leven te delen.
Daarin komt dan de nieuwe geestelijke Jezus present.
Zo worden zij zijn brood en wijn voor mensen.
Zoals Jezus het was voor hen.

Zo kunnen ook wij nu doen vandaag.
Nu het oude niet meer kan,
mogen en moeten we nieuwe wegen gaan.
We hoeven niet voor alles terug naar Jezus en de traditie van toen.
We mogen nu zelf in Jezus’ Geest leven, spreken en handelen
zoals het kan vandaag, in 2020.

Het testament van Jezus is niet het gestolde verleden.
Het ijkpunt ligt de Geest van Jezus in onze tijd,
in ons hoofd, hart en handen:
in de Openbaring die in ons doorgaat,
in het breken en delen van het brood door ons.

Kom,
Wij zijn in Jezus nu. Wij brengen Jezus nu.
Wij zijn Jezus nu.

Wat een open en hoopvolle visie!!

De vreemdeling
Eenheid in verschil
Michel de Certeau (1925-1986) Franse jezuïet en mystiekdeskundige